BAYINDIRLIK BAKANLIĞI, YAPI İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPLANTI NOTLARI

28.Haziran.2011 tarihinde, Yapı Malzemeleri Daire Başkanlığı toplantı salonunda saat:14.00’da Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü daveti ile Bakanlık yetkilileri, TÜMMER, EİB ve Afyon Kocatepe Üniversitesinden temsilcilerin katıldığı, CE işaretleme ve belge kontrol konusunda yapılacak denetimler hakkında bir görüş alışverişi toplantısı düzenlenmiştir. Konu ile ilgili davet yazısı ve katılım listesi ektedir.

Toplantıya TÜMMER’i temsilen;
Selahattin Onur       Yönetim Kurulu Başkanı  
Celaletdin Gürel      Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
Nurtaç Akgöz          Yönetim Kurulu Üyesi - Silkar Madencilik Temsilcisi
Yunus Öğün            Genel Sekreter
Çiğdem Özbek        Yönetim Kurulu Asistanı’ katılmışlardır.

Toplantıda özetle;
•    Yapı Malzemeleri Daire Başkanı Taşkın Nar Bey toplantı başlangıcında, bugüne kadar yapılamayan CE işaretli mermer ve doğaltaşların serbest dolaşımı konusunda kontrollerin artık etkin bir biçimde başlatılacağı, ifade etmiştir. Bu konuda sektör ile diyalog halinde olmaya özen gösterileceğini, amaç ve düşüncelerinin sektörde ciddi çalışan, yasalara uygun hareket eden ve çoğunlukta olan firmaların, yasalara uymayan firmalara karşı korunmasını sağlamak olduğunu söylemiştir.
•    Bakanlık uzmanlarınca, ülke bazında, eşitlik ilkesine dayalı denetimler yapılabilmesi için yeterli sayıda denetçi yetiştirilmesi çalışmalarının başladığı ve 450 civarında çalışanın kimlik verilerek il teşkilatlarında denetimlere shazırlandığı bilgisi verilmiştir.
•    Yetkililerce ifade edildiğine göre, konu ile ilgili tüm sorumluluk nihai üreticide olacaktır.
•    Şimdiye kadar yapılmış olan denetimlerde karşılaşılan en önemli sorun, ürünlerde CE işaretlemesi bulunuyor olmasına rağmen, teknik dosyaların ve başlangıç tip testlerinin bulunmayışı hususudur. Bu sorun yasal olarak usulsüzlük olarak kabul edilerek cezai uygulama nedeni sayılmaktadır.
•    Söz konusu cezai uygulamalar sırası ile; uyarı ve süre verilmesi, para cezası, üretimin piyasaya arzının durdurulması, üretimin geri toplanmasına kadar olabilecektir.
•    İthal ürünler söz konusu olduğunda, ithalatçı veya dağıtıcı kurum ürünlere ilişkin test sonuçlarını temin etmek veya kendisi ilgili testleri yaptırarak beyan etmek zorundadır.
•    Fason çalışmalarda, bu çalışmayı yapan firma nihai dağıtıcı durumunda ise kendisi sorumlu olacaktır. Aksi halde adına çalışmayı yaptığı firma sorumlu olacaktır.
•    Denetçiler beş duyusal ve dosya inceleme sonucuna göre denetimlerinde numune alabilirler. Gerekli görmeleri halinde, üreticilerin itiraz hakkını kullanabilmelerine imkan vermek amacı ile şahit numuneler üreticilere teslim edilir.
•    Ürün ile ilgili şikayet sonucu denetlemeler önce şikayet eden taraftan başlayacaktır.
•    Ürünlerde ağırlık veya hacimce %1 oranında organik, kimyasal malzeme kullanılması durumunda, ürün testleri akredite laboratuarlarda yapılmak zorundadır.
•    Gümrük mevzuatı ile ilgili ortak yazılımlar sonucu 2012 yılından itibaren CE işareti olmayan ürünlerin ülkeye girişi engellenecektir.
•    Bu konuda sektör mensuplarımızın bahsi geçen durumlarla karşılaşmalarına engel olacak bilgilendirme TÜMMER’den talep edilmiştir.

Bu talep nedeni ile TÜMMER tarafından CE işaretlemesi konusunda yapılmış olan çalışmalar özet olarak yeniden düzenlenmiş ve sektörümüzün yararlanması adına aşağıda sunulmuştur.

 1991 tarihinde Avrupa Birliği, 89/106/EEC Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kabul edilmiş ve Avrupa Resmi Gazetesinde yayınlamıştır. Bu yönetmelik ülkemizde de, Avrupa birliği direktifinin uyumlaştırılmış hali olarak, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği 89/106/AT adı ile 2002’de yayınlanmış ve 01.01.2007 tarihinde uygulanması zorunlu hale getirilmiştir.

Bu yönetmeliğin amacı, bina ve diğer inşaat mühendisliği işleri dâhil olmak üzere tüm yapı işlerinde daimi olarak kullanılmak amacıyla üretilecek yapı malzemelerinin taşıması gereken temel gerekleri(1), bu malzemelerin tabi olması gereken uygunluk değerlendirme prosedürleri(2), piyasa gözetimi ve denetim işlemleri(3) ile ilgili usul ve esasları belirmektir.

1) Temel gerekleri,
•    Mekanik Dayanım ve Stabilite
•    Yangın Durumunda Emniyet
•    Hijyen, Sağlık ve Çevre
•    Kullanım Emniyeti
•    Gürültüye Karşı Koruma
•    Enerjiden Tasarruf ve Isı Muhafazası’dır.

2) Yapı malzemelerinin tabi olması gereken uygunluk değerlendirme prosedürleri;
Uygunluk teyit ve değerlendirme sistemleri, hangi işlemlerin üretici tarafından gerçekleştirileceğini ve hangi durumlarda Onaylanmış Kuruluş veya Kuruluşların (Notified Body-NB) devreye girerek görev alacaklarını gösterir veya tanımlar.
Uygunluk teyit sistem seviyeleri 1+, 1, 2+, 2, 3, 4 şeklinde derecelenmektedir. Sistem seviyesi o ürünün sağlık ve güvenlik açısından ne denli riskli olduğu, ürün niteliği, üretim durumları vb. konularla ile ilgilidir. Riskin büyüklüğü oranında onaylanmış kuruluş devrede olacak demektir.
Mermer ve doğaltaş ürünleri, bir durum hariç uygunluk teyit sistemi 4 içerisinde yer almaktadır. Uygunluk teyit sistemi 4 içinde yer alması demek üreticinin kendi beyanının geçerli kabul edilmesi demektir.
Hariç olan durum yangına tepki karakteristiği ile ilgilidir. Doğaltaşlar, aşağıda verilen istisnalar dışında, Yangına tepki Sınıfı A1’e dahil kabul edilir. (A1; yangını geciktirici özellik olarak addedilmektedir.)
•    Kütlece veya hacimce, hangisi daha büyükse, %1’den daha fazla asfalt ihtiva eden doğaltaşlar ile kullanım yerinde yangına maruz kalma şartlarına tabi doğaltaşlar, yangına tepki bakımından deneye tabi tutulmalı ve EN 13501-1’e göre sınıflandırılmalıdır.
•    Doğaltaşta; delik, kusur veya çatlaklarda, yama, dolgu veya benzeri diğer organik malzemeler, kütlece veya hacimce, hangisi daha büyükse, %1’den daha fazla kullanılmış ve bu tür işleme tabi tutulmuş olmalıdır. Kullanım yerinde yangına maruz kalma şartlarına tabi bu doğaltaşlar, yangına tepki bakımından deneye tabi tutulmalı ve EN 13501-1’e göre sınıflandırılmalıdır.

Üründe bu özelliklerin var olması demek, yangına tepki deneyinin de ayrıca bu ürün için yapılması zorunluluğu var demektir.

Yangına tepki deneyinin yapılacağı ürün uygunluk teyit sistemi 3’te değerlendirilmeye alınmaktadır. Deneyin yapılacağı laboratuarın akredite olma zorunluluğu vardır.

3) Piyasa gözetimi ve denetim işlemleri;

TÜRKİYE’DE PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ KONUSUNDA, YETKİLİ VE TEK KURULUŞ T.C. BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI’DIR.

T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yapı malzemelerinin piyasa gözetim ve denetimini (resen veya şikayet üzerine) görevlendirdiği denetim elemanları aracılığıyla yapar. Yetkili Kuruluş, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri için eline geçen her türlü bilgiyi kullanır. Bu bilgilerin kaynağı şikayet, ihbar, tüketici, kullanıcı, rakip firmalar, sivil toplum örgütleri, kamu kuruluşları vs olabilir.

Denetimlerde üreticinin muhatap alınması esastır.

Dağıtıcının iş yerinde yapılan denetimde: üreticinin adı ve adresi tespit edilebilir. Üreticinin belirlenemediği durumlarda 3 gün içerisinde üreticinin veya tedarikçinin kimliğini bildirmeyen dağıtıcı, üretici olarak kabul edilir.

CE İŞARETLEMESİ NEDİR?
CE işareti, “Avrupa’ya Uygunluk” kelimelerinin kısaltılmış halidir; “Uygunluk Değerlendirme ve İşaretleme Sistemi”dir.

Yapı malzemelerinin, uyumlaştırılmış standartlara, Avrupa Teknik Onayına veya tanınan uyumlaştırılmış milli standartlara uygun olarak üretildiğini ve ilgili uygunluk teyit işlemlerine tabii tutulduğunu gösterir.

CE işareti kalite işareti değil, bir güvenlik işaretidir.

Bu işaret Avrupa Birliği ülkelerinde sahip olduğu güvenilirlik nedeni ile ürünlerin serbest dolaşımını sağlamaktadır. Bu dolaşım sadece ihracat olarak düşünülmemelidir, aynı zamanda ülkemiz sınırları içerisinde de serbest dolaşım anlamını da taşımaktadır.

Ürünlerin “CE İşareti”ni taşıması, ürünün;
•    Güvenlik
•    Sağlık
•    Çevre
•    Tüketicinin korunması
ile ilgili temel koşulları yerine getirdiğini göstermekte ve tanımlamaktadır.

MERMER VE DOĞALTAŞLARDA CE İŞARETLEMESİ GENEL VE KISA BİLGİLER (ÖZET)

TÜMMER’İN DEĞERLİ ÜYELERİ VE SEKTÖR MENSUPLARI !
Bizler, sektör mensubu üreticiler olarak, ürünlerimize CE işaretleme imkanını sağlamak için neler yapmalıyız?

Bu sorunun cevabını şu şekilde verilebilmektedir;

Biz üreticilerin ürünleri, yapı malzemeleri yönetmeliği (89/106/AT) kapsamında yer alıyor ise; (Kİ HİÇ ŞÜPHESİZ KAPSAMINDA) Uygunluk teyit sistem seviyesi 1+, 1, 2+, 2, 3, 4 gruplarından hangisinin içinde yer alırsa alsın, aşağıda yer alan iki işlemi yapmak zorunluluğu vardır; kaçınılacak bir tarafı yoktur.

1)    Fabrika Üretim Kontrol Sistemi kurulacaktır.
2)    Başlangıç Tip Testleri yapılacaktır.
 
1)    FABRİKA ÜRETİM KONTROL SİSTEMİ (FÜK)
İmalatçı tarafından üretilen ve CE işaretine konu olacak malzemenin üretimi ile ilgili fabrikada ki tüm koşulların sürekli bir biçimde kontrol altında tutulması, tarif edilmesi ve kayıt altına alınması işlemidir.

Bu işlemin gerçekleştirilebilmesi için, üretici kendi elemanlarını görevlendirebilir veya piyasada bu konuda uzman firmalardan yardım alabilir.

ANCAK, sistemin kurulması ve yürüyor hale gelmesi işlemi ciddi bir süreç gerektirmektedir. Değerli Üyelerimizin, işlemlerin zaman alıcı olması nedeni ile herhangi bir mağduriyet ile karşılaşmamaları için CE işaretine yönelik kendi ürettikleri malzemenin fabrika üretim kontrol sistemini kurma çalışmalarını acilen başlatmalarında yarar vardır, bunu şiddetle öneriyoruz.

2)    BAŞLANGIÇ TİP TESTLERİ
Teknik dokümanlarda tanımlanan tüm testlerin gerçekleştirilmesidir. Teknik dokümanlar aşağıda TS EN numaraları ve kullanılma yerlerine göre belirtilmiş test gruplarını ifade eder.  Bu testler yapılarak, ürün performansı, teknik dokümanlarda açıklanan özellikler ile karşılaştırılır.
CE İŞARETİ İLE İLGİLİ OLARAK DOĞALTAŞ MAMULLERİ KAPSAMINDA ÜRÜN PERFORMANSININ TANIMI İLE İLGİLİ ATIF YAPILAN STANDARTLAR VE/VEYA DOKÜMANLAR
•    TS EN 12057 Doğal Taş Mamuller – Modüler Karolar – Gerekler,
•    TS EN 12058 Doğal Taş Mamuller – Döşeme Ve Merdiven Kaplama Plakları – Gerekler,
•    TS EN 1469   Doğal Taş Mamuller – Kaplamada Kullanılan Plakalar – Özellikler,  
•    TS EN 1341 Dış Zemin Döşemeleri İçin Tabii Kaplama Taşları – Özellikler ve Deney Metodları
•    TS EN 12346-1 Kayrak taşı ve diğer taş mamuller sürekli olmayan çatı örtüsü ve kaplama için – Mamul Özellikleri
Kullanılma yerlerine göre, mermer ve doğaltaşlar ile ilgili, CE işaretlemesine yönelik olarak, laboratuarlarda yapılması gereken deney standartları ve deney çeşitleri listesi aşağıda verilmiştir.

Teknik Dosya

Teknik dosya; ürünün, ilgili teknik düzenlemenin gereklerine uygun olarak üretildiğini gösteren rapor ve belgelerin bulunduğu ve ürünün tasarım, üretim ve/veya çalışması ile ilgili bilgileri içeren dosyadır.

Teknik Dosyada Bulunması Gerekenler:
•    Ürüne ait genel tanımlama,
•    Tasarıma ait çizimler,
•    Ürün/üretim prosedürüne ilişkin bilgiler,
•    Ürüne ait teknik şartnamelerin listesi ve/veya ilgili direktif şartname listesi,
•    Ürünün ilgili direktifte öngörülen temel gerekleri karşılaması için gerekli olan kalite faktör değerleri,
•    Ürünün test belge ve raporları, muayeneler,
•    Başlangıç tip deneyi sonuç raporları,
•    Varsa kalite yönetim sistemi belgesi ve/veya fabrika üretim kontrolü dokümantasyonu (Mevcut bir kalite yönetim sistemi, fabrika üretim kontrolünün tüm gerekliliklerini karşılamaktadır.)
•    AT uygunluk beyanı
    Üreticinin veya topluluk içindeki kurulmuş temsilcisinin adı ve adresi,
    Ürünün tanımı (cinsi, tipi, sınıfı, kullanımı vb.)
    Ürünün uyacağı hükümler,
    Ürünün kullanımında uygulanabilir özel şartlar,
    Uygulanabildiğinde, onaylanmış kuruluşun adı ve adresi,
    Üretici veya yetkili temsilcisi adına beyanı imzalamakla görevli olan kişinin adı ve pozisyonu bilgilerini içermelidir.

CE İşaretlemesi İçin İzlenmesi Gereken Aşamalar:

1.   Ürününüzü tanımlayın ve ürünün kullanılacağı yere göre, ürüne ait uyumlaştırılmış standardı belirleyin.
2.   Ürün Standardındaki Ek ZA’yı gözden geçirin
(Harmonize (uyumlaştırılmış) standartlarda EK. ZA bölümü mutlaka dikkate alınmalıdır. Bu ek esas olarak CE işaretlemesi için bir kontroller listesidir. Düzenlenmiş gereklilikleri ve ürün ile ilgili test yöntemlerini göstermektedir.)
3.   Ürünün sınıfı, tipi vb. bilgilere göre uygunluk teyit sistemini belirleyin.
4.   Fabrika Üretim Kontrolünü kurun (ISO 9000 esasına göre yapılabilir)
5.   İlk Tip Testlerini belirleyip uygunluk teyit sisteminde verilen göreve göre deneyleri yapın/yaptırın.
6.   Fabrika Üretim Kontrolü kapsamında deney ve muayeneleri yapın.
7.   Uygunluk teyit sistemi gerektiriyorsa FÜK belgelendirmesi için bir onaylanmış kuruluşa başvurun ve AT Uygunluk Belgesini alın.
8.   Bir AT Uygunluk Beyanı Hazırlayın.
9.   CE Teknik Dosyasını oluşturun ve muhafaza edin.
10. CE işaretini ekleyin.